Analiza przedwdrożeniowa aplikacji, zanim zapłacisz za programowanie
Pomysł na aplikację mieści się w kilku zdaniach, a wyceny od różnych wykonawców potrafią się bardzo różnić. Analiza przedwdrożeniowa zamienia pomysł w dokument, który da się wycenić, zbudować etapami i odebrać według ustalonych kryteriów.
Autor: Szymon Łakomy. Aktualizacja:
Czym jest analiza przedwdrożeniowa i kiedy ją zamówić?
To pierwszy, osobno płatny etap projektu. Odpowiada na pytania, których nie rozstrzygnie krótki opis zlecenia: kto dokładnie korzysta z aplikacji, jakie dane przechodzą między ekranami, z jakimi programami trzeba się połączyć i co zbudować najpierw.
Analizę przedwdrożeniową zna się głównie z wdrożeń ERP, gdzie gotowy program dopasowuje się do firmy. Przy aplikacji na zamówienie powstaje projekt czegoś, czego jeszcze nie ma. Proponuję ją, gdy:
- aplikacja ma kilka ról, na przykład klient, handlowiec i magazyn,
- trzeba ją połączyć z programem księgowym, sklepem albo CRM,
- każda osoba w firmie opisuje proces trochę inaczej,
- chcesz porównać oferty kilku wykonawców na jednym dokumencie, co opisuję w tekście jak wybrać software house.
Co dostajesz po analizie przedwdrożeniowej?
| Element dokumentu | Co zawiera | Do czego służy |
|---|---|---|
| Funkcje z priorytetami | każda funkcja oznaczona jako musi, powinno albo może | pierwszy etap obejmuje tylko to, bez czego aplikacja nie ruszy |
| Makiety kluczowych ekranów | układ ekranów i przejścia między nimi, bez grafiki | zespół ogląda aplikację, zanim powstanie kod, i poprawia ją tanio |
| Uproszczony model danych | obiekty, na przykład klient, zlecenie i faktura, z polami i powiązaniami | wiadomo, skąd biorą się dane i które z nich są osobowe |
| Lista integracji | programy do połączenia z oceną, czy mają API i jakie operacje udostępniają | brak API wychodzi przed wyceną, a nie w trakcie budowy |
| Ryzyka i wyłączenia | założenia, niewiadome i rzeczy poza zakresem zapisane wprost | mniej sporów przy odbiorze o to, co było w cenie |
| Plan etapów | kolejność modułów, cena każdego etapu i kryteria odbioru | po każdym etapie decydujesz, czy idziemy dalej |
Kryteria odbioru z planu etapów przenoszą się wprost do umowy, a pozostałe jej tematy zebrałem w tekście umowa na wykonanie oprogramowania. Makiety i model danych przydają się też po starcie: nowa osoba w zespole albo kolejny wykonawca szybciej zrozumie, skąd wzięły się ekrany i pola.
Jak wygląda analiza w praktyce?
- Rozmowa z osobą, która decyduje: cel aplikacji, użytkownicy, budżet i termin, który ma znaczenie dla firmy.
- Spotkania z osobami, które będą korzystać z aplikacji, i pokaz obecnej pracy na prawdziwych dokumentach i arkuszach, z zasłoniętymi danymi klientów.
- Makiety pierwszej wersji ekranów i przegląd z zespołem. Przesunięcie pola na makiecie zajmuje chwilę, a w gotowym kodzie oznacza przeróbkę ekranu, bazy i testów.
- Sprawdzenie integracji w dokumentacji programów: czy jest API, czy wymaga wyższego planu albo dodatkowej licencji i jakie ma limity.
- Dokument końcowy i spotkanie, na którym przechodzimy przez etapy, ceny i ryzyka. Uwagi wprowadzam, zanim zamkniemy analizę.
Płatne usługi i licencje, których aplikacja wymaga, trafiają do dokumentu z nazwy. Ministerstwo Cyfryzacji we wzorcowych klauzulach do umów IT, przygotowanych głównie dla administracji, zaleca zapis, że korzystanie z systemu nie wymusi dokupienia licencji, a jako jedno ze źródeł tego ryzyka wskazuje konfigurację gotowego oprogramowania.
W analizie zapada też część decyzji o danych osobowych: jakie pola zbieramy, kto je widzi i jak długo je trzymamy. Wytyczne Europejskiej Rady Ochrony Danych wiążą ochronę danych z chwilą ustalania sposobów przetwarzania, czyli z projektem, o czym piszę w tekście aplikacja zgodna z RODO.
Przykład: fragment listy funkcji po analizie
Weźmy fikcyjny opis z poradnika jak opisać zlecenie dla programisty: pięciu serwisantów w terenie, dwie osoby w biurze, zlecenia w arkuszu, faktury w osobnym programie. Po analizie fragment listy funkcji mógłby wyglądać tak:
| Funkcja | Priorytet | Etap | Kryterium odbioru |
|---|---|---|---|
| Lista zleceń z filtrem po statusie i serwisancie | musi | 1 | biuro widzi wszystkie otwarte zlecenia bez dzwonienia do serwisantów |
| Zamknięcie zlecenia ze zdjęciami w telefonie | musi | 1 | zdjęcie zrobione w piwnicy bez zasięgu wysyła się po odzyskaniu sieci |
| Faktura w programie księgowym po zamknięciu zlecenia | powinno | 2 | dokument powstaje z danych zlecenia, a biuro tylko go zatwierdza |
| SMS do klienta o godzinie przyjazdu | może | później | decyzja po miesiącu pracy na pierwszym etapie |
Przykład hipotetyczny, pokazuje poziom szczegółu, a nie realizację dla klienta.
Przy każdej funkcji dokument ma krótki opis i makietę, a przy etapie cenę. Dla skali: moduł albo panel B2B wyceniam od około 8000 zł netto, lekki system z kilkoma modułami od około 15 000 zł netto. Skąd biorą się różnice w kwotach, opisuję w tekście ile kosztuje aplikacja webowa, a czas budowy w tekście ile trwa tworzenie aplikacji dla firmy.
Analiza, opis zlecenia czy audyt kodu: co wybrać?
| Kryterium | Opis zlecenia | Analiza przedwdrożeniowa | Audyt kodu |
|---|---|---|---|
| Kto przygotowuje | Ty, według szablonu | ja, razem z Twoim zespołem | ja, na podstawie repozytorium |
| Punkt wyjścia | pomysł i obecny proces | opis zlecenia i rozmowy z użytkownikami | istniejąca aplikacja |
| Wynik | kilka akapitów do pierwszej rozmowy i widełek | zakres, makiety, model danych i etapy z ceną | raport ryzyk i lista poprawek |
| Koszt | bez opłat | wycena po rozmowie | wycena po rozmowie |
Opis zlecenia wystarcza do pierwszej rozmowy, a analiza zaczyna się tam, gdzie on się kończy. Gdy aplikacja już istnieje i chodzi o jej stan, właściwym krokiem jest audyt kodu aplikacji. Przy procesach biurowych, w których zamiast aplikacji wystarczy automatyzacja, odpowiednikiem analizy jest audyt procesów pod automatyzację.
Kiedy analiza przedwdrożeniowa nie jest potrzebna?
- mała zmiana w aplikacji, którą już utrzymuję albo dobrze znam,
- jedna integracja dwóch programów z dobrze opisanym API,
- pierwsza wersja produktu z jedną funkcją, której zakres ustalamy w rozmowie, co opisuję przy MVP i prototypach,
- firma ma gotową specyfikację i potrzebuje tylko wyceny.
Wtedy wystarcza rozmowa i wycena, podobnie jak przy rozwoju działającego systemu, gdzie zakres ustala się zadanie po zadaniu. Jak łączę analizę z rozliczeniem kolejnych etapów, opisuję w porównaniu fixed price czy time and material, a przebieg współpracy na stronie jak pracuję.
Źródła
Opis opieram na poniższych źródłach. Przepisy, dokumentacja producentów i warunki usług się zmieniają, więc szczegóły warto sprawdzić u źródła:
- Wzorcowe klauzule w umowach IT (Ministerstwo Cyfryzacji)
- Wzorcowe klauzule umowne w umowach wdrożeniowych z usługami utrzymania (Ministerstwo Cyfryzacji)
- Umowa wdrożeniowa z usługami utrzymania: wzorcowe klauzule (PDF) (Ministerstwo Cyfryzacji)
- Wytyczne 4/2019 dotyczące art. 25: Uwzględnianie ochrony danych w fazie projektowania oraz domyślna ochrona danych, wersja 2.0 (Europejska Rada Ochrony Danych)
Najczęstsze pytania
Ile kosztuje analiza przedwdrożeniowa aplikacji?
Kwotę podaję po pierwszej rozmowie, gdy wiem, ile procesów, ról i integracji obejmie analiza. Rozliczam ją kwotą ustaloną z góry albo za czas z limitem, zależnie od tego, jak dobrze znamy zakres. Dla skali: samą budowę modułu albo panelu B2B wyceniam od około 8000 zł netto.
Czy po analizie muszę zlecić budowę u Ciebie?
Nie. Lista funkcji, makiety i model danych nie zależą od tego, kto będzie programował, więc z dokumentu skorzysta też inny wykonawca albo Twój zespół. Jeśli budowę zlecasz mnie, zaczynamy od pierwszego etapu z planu, a zasady rozliczenia analizy w takim przypadku podaję razem z jej wyceną.
Ile trwa analiza przedwdrożeniowa?
Zależy od liczby procesów i od tego, jak szybko osoby z zespołu znajdą czas na rozmowy i przykładowe dokumenty. Analizę przyspiesza wskazanie jednej osoby, która rozstrzyga sporne kwestie. Termin podaję razem z wyceną.
Czy analiza obejmuje projekt graficzny?
Nie. Makiety pokazują układ ekranów i przejścia między nimi, bez kolorów i grafiki. Projekt graficzny, jeśli jest potrzebny, robi się po zatwierdzeniu makiet, żeby nie projektować ekranów, które jeszcze się zmienią.
Czy zamiast analizy wystarczy MVP?
Czasem tak. Gdy trzeba najpierw sprawdzić, czy ktoś z pomysłu skorzysta, krótsza droga to pierwsza wersja z jedną funkcją, opisana na stronie co to jest MVP. Analiza ma więcej sensu przy narzędziu dla znanego procesu w firmie, gdzie ryzyko leży w szczegółach i integracjach.
Powiązane strony
Masz pomysł na aplikację, ale nie wiesz, ile naprawdę obejmuje?
Opisz proces i osoby, które mają korzystać z aplikacji. Zaproponuję zakres analizy, termin i cenę, zanim zaczniemy.