Aplikacja zgodna z RODO: co zaplanować, zanim powstanie kod
Zamawiasz aplikację, w której będą dane klientów albo pracowników. Ochrona danych kosztuje najmniej przed pierwszą linijką kodu, bo później każda zmiana oznacza przebudowę. Piszę jako wykonawca, który takie aplikacje buduje, a nie jako kancelaria.
Autor: Szymon Łakomy. Aktualizacja:
Czy programista, który robi aplikację, przetwarza dane osobowe?
Zależy od tego, co robi. Administrator, czyli Twoja firma, decyduje, czyje dane aplikacja zbiera, po co i jak długo je trzyma, a podmiot przetwarzający działa w jego imieniu. Samo pisanie kodu na danych fikcyjnych nie robi z wykonawcy podmiotu przetwarzającego. Hosting, utrzymanie z dostępem do bazy, kopie i prawdziwe dane w testach już tak, a wtedy RODO wymaga umowy powierzenia na piśmie, także w formie elektronicznej.
| Co robi wykonawca | Rola wykonawcy | Co ustalić przed startem |
|---|---|---|
| Pisze kod na danych fikcyjnych, wdrożenie robi dział IT firmy | nie przetwarza danych osobowych | kto zasila aplikację prawdziwymi danymi |
| Utrzymuje aplikację na serwerze firmy z dostępem do bazy | podmiot przetwarzający | umowa powierzenia i kanał zgłaszania naruszeń |
| Hostuje aplikację na swoim koncie w chmurze | podmiot przetwarzający, a dostawca chmury dalszy podmiot przetwarzający | zgoda na dalszych podwykonawców i region serwerów |
| Dostaje kopię prawdziwej bazy do testów | podmiot przetwarzający | czy nie wystarczą dane zanonimizowane |
Przy aplikacji sprzedawanej innym firmom w abonamencie Twoja firma zwykle staje się podmiotem przetwarzającym dla danych, które wpisują do niej klienci, co opisuję na stronie aplikacja SaaS na zamówienie.
Co powinna zawierać umowa powierzenia z wykonawcą aplikacji?
RODO wymienia elementy takiej umowy, a przy aplikacji każdy ma odpowiednik techniczny:
- przedmiot, czas, cel i charakter przetwarzania, rodzaj danych i kategorie osób, czyli lista tabel i pól z danymi osobowymi,
- przetwarzanie tylko na udokumentowane polecenie firmy,
- poufność osób z dostępem do bazy,
- środki bezpieczeństwa: szyfrowanie połączeń, kopie, kontrola dostępu, aktualizacje,
- dalsi podwykonawcy tylko za zgodą firmy, a przy zgodzie ogólnej informacja o każdej zmianie z prawem sprzeciwu,
- pomoc w obsłudze praw osób, przy naruszeniach i przy ocenie skutków,
- usunięcie albo zwrot danych po zakończeniu współpracy, łącznie z kopiami,
- informacje potrzebne do wykazania zgodności i zgoda na audyty.
Przy naruszeniu, na przykład wycieku bazy, wykonawca zawiadamia firmę bez zbędnej zwłoki, a firma zgłasza je Prezesowi UODO w miarę możliwości w ciągu 72 godzin od stwierdzenia, chyba że ryzyko dla osób jest mało prawdopodobne. Dlatego w umowie wpisuję kanał zgłoszeń, a aplikacja zapisuje logi, które pokażą zakres zdarzenia.
Ochrona danych w fazie projektowania: decyzje przed kodem
RODO wymaga uwzględnić ochronę danych już przy określaniu sposobów przetwarzania i domyślnie przetwarzać tylko dane potrzebne do celu. W projekcie aplikacji to lista decyzji przed budową:
| Decyzja | Co ustalamy | Po co |
|---|---|---|
| Zestaw pól | które dane są potrzebne, a które tylko mogą się przydać | mniej danych to mniejszy skutek wycieku |
| Role i uprawnienia | kto widzi, eksportuje i usuwa dane klienta | każdy widzi tylko to, czego potrzebuje |
| Dziennik zmian | kto, kiedy i co zmienił albo pobrał | odtworzenie zdarzenia przy skardze lub naruszeniu |
| Okres przechowywania | jak długo trzymamy dane po zakończeniu współpracy | zadanie w aplikacji usuwa albo anonimizuje dane po terminie |
| Eksport i usuwanie | jak wydać i usunąć komplet danych jednej osoby | wnioski obsługiwane bez ręcznych zapytań do bazy |
| Logi i dane testowe | co trafia do logów i skąd są dane do testów | logi bez danych osobowych, testy na danych fikcyjnych |
W portalu klienta najważniejsza jest izolacja: klient widzi tylko swoje zamówienia, nawet gdy zmieni numer w adresie strony. Sprawdzam to w testach przed startem.
Jeden z motywów RODO mówi, że producentów aplikacji należy zachęcać, by przy projektowaniu uwzględniali ochronę danych i ułatwiali administratorom wywiązanie się z obowiązków. Według wytycznych Europejskiej Rady Ochrony Danych ochrona danych w fazie projektowania dotyczy też systemów już działających, więc przegląd starszej aplikacji zaczynam od tej samej tabeli. Przy danych o zdrowiu przetwarzanych na dużą skalę albo przy monitorowaniu pracowników może być potrzebna ocena skutków dla ochrony danych, którą według metodyki UODO wypełnia się w fazie projektowania.
Czy aplikacja może korzystać z usług firm z USA?
Aplikacja wysyła maile przez zewnętrzną usługę, trzyma pliki w chmurze, zbiera błędy w narzędziu do monitoringu, a coraz częściej wysyła tekst do modelu AI. Każda taka usługa przetwarza dane w imieniu firmy, więc jest podmiotem przetwarzającym, a gdy umowę z nią zawiera wykonawca, dalszym podmiotem przetwarzającym. Jeśli dane trafiają do dostawcy spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jest to przekazanie do państwa trzeciego.
Decyzja Komisji Europejskiej z lipca 2023 roku uznaje odpowiedni stopień ochrony tylko u firm z USA wpisanych na listę Data Privacy Framework. FAQ Europejskiej Rady Ochrony Danych w wersji 2.0 ze stycznia 2026 wskazuje, że przed przekazaniem trzeba sprawdzić, czy certyfikacja odbiorcy jest aktywna i obejmuje dany rodzaj danych, bo odnawia się ją co roku. Gdy firmy nie ma na liście, FAQ odsyła do innych narzędzi z RODO, na przykład standardowych klauzul umownych albo wiążących reguł korporacyjnych. Umowa powierzenia z dostawcą jest potrzebna w obu przypadkach.
Decyzję zaskarżono. Sąd Unii Europejskiej oddalił skargę we wrześniu 2025 roku, a w październiku 2025 roku skarżący wniósł odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości UE (sprawa C-703/25 P). Dlatego przed wyborem dostawcy z USA warto sprawdzić, czy decyzja nadal obowiązuje.
Najprościej wybrać region UE, jeśli dostawca go oferuje, choć umowę i tak trzeba przeczytać, bo dostawca spoza Unii może przewidywać dostęp z innych krajów. Konfigurację modeli AI w UE opisuje strona modele AI z danymi w UE, a zasady dla pracowników tekst czy można wklejać dane firmy do ChatGPT.
Lista kontrolna przed startem projektu
- Lista danych osobowych w aplikacji z celem każdej grupy pól.
- Kto hostuje aplikację i na czyim koncie jest serwer. Proponuję konto firmy i region w UE.
- Usługi zewnętrzne z krajem przetwarzania: poczta, pliki, monitoring, płatności, model AI.
- Umowa powierzenia z wykonawcą i umowy z dostawcami usług.
- Role w aplikacji i to, kto może eksportować dane.
- Okres przechowywania i usuwanie, także z kopii zapasowych.
- Osoba w firmie, która zgłasza naruszenia i odpowiada na wnioski klientów.
Listę omawiamy na pierwszym etapie projektu, a przy większym systemie w ramach analizy przedwdrożeniowej. Przy działającej aplikacji służy do przeglądu, a stan kodu pokaże audyt kodu aplikacji. Kopie i aktualizacje po starcie obejmuje utrzymanie aplikacji webowej, a zasady dla całego biura opisuje poradnik bezpieczeństwo danych w małej firmie.
Źródła
Opis opieram na poniższych źródłach. Przepisy, dokumentacja producentów i warunki usług się zmieniają, więc szczegóły warto sprawdzić u źródła:
- Rozporządzenie (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (RODO) (EUR-Lex)
- Wytyczne 4/2019 dotyczące art. 25: Uwzględnianie ochrony danych w fazie projektowania oraz domyślna ochrona danych, wersja 2.0 (Europejska Rada Ochrony Danych)
- Commission Implementing Decision (EU) 2023/1795 on the adequate level of protection of personal data under the EU-US Data Privacy Framework (EUR-Lex)
- EU-U.S. Data Privacy Framework F.A.Q. for European businesses, version 2.0 (Europejska Rada Ochrony Danych)
- Sprawa C-703/25 P, Latombe przeciwko Komisji: odwołanie od wyroku Sądu w sprawie T-553/23 (C/2025/6610) (EUR-Lex)
- Metodyka przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych w ujęciu praktycznym (Urząd Ochrony Danych Osobowych)
Najczęstsze pytania
Czy wykonawca może dostarczyć aplikację zgodną z RODO?
Wykonawca dostarcza aplikację, która ułatwia zgodność: role, dziennik zmian, eksport i usuwanie danych, szyfrowanie i kopie. Za przetwarzanie odpowiada firma jako administrator, bo to ona decyduje, jakie dane zbiera i jak długo je trzyma. Dlatego w ofercie wymieniam funkcje, a nie hasło o zgodności.
Czy serwer z aplikacją musi stać w Polsce?
Nie. RODO nie wymaga serwera w Polsce, a przepływ danych osobowych w Unii jest swobodny. Serwer w UE upraszcza sprawę, ale lokalizację mogą narzucać przepisy branżowe albo umowy z Twoimi klientami.
Czy mogę testować aplikację na kopii produkcyjnej bazy?
Lepiej nie. To kolejne miejsce z danymi osobowymi, zwykle słabiej chronione, i dodatkowy dostęp dla wykonawcy. Wystarczają dane fikcyjne albo kopia z zanonimizowanymi polami, a wyjątek ustalamy wprost w ramach umowy powierzenia.
Czy aplikacja może wysyłać dane do modelu AI?
Może, jeśli dostawca modelu jest ujęty w umowach jako podmiot przetwarzający, region i warunki przechowywania danych są ustawione przed startem, a zapytanie zawiera tylko potrzebne dane. Często da się wysłać tekst bez nazwisk i numerów. Model na serwerze firmy opisuję na stronie lokalny model AI w firmie.
Ile kosztuje aplikacja zaprojektowana z myślą o RODO?
Role, dziennik zmian, eksport i usuwanie danych wyceniam w zakresie aplikacji, a nie jako dodatek. Moduł albo panel B2B kosztuje od około 8000 zł netto, a przegląd istniejącej aplikacji wyceniam po rozmowie.
Powiązane strony
Planujesz aplikację z danymi klientów albo pracowników?
Opisz, jakie dane ma zbierać i kto będzie z niej korzystał. Zaproponuję zakres, miejsce hostingu i listę ustaleń do umowy powierzenia, a zapisy prawne skonsultujesz z prawnikiem.