Przejdź do treści

Aplikacja zgodna z RODO: co zaplanować, zanim powstanie kod

Zamawiasz aplikację, w której będą dane klientów albo pracowników. Ochrona danych kosztuje najmniej przed pierwszą linijką kodu, bo później każda zmiana oznacza przebudowę. Piszę jako wykonawca, który takie aplikacje buduje, a nie jako kancelaria.

Autor: Szymon Łakomy. Aktualizacja:

Czy programista, który robi aplikację, przetwarza dane osobowe?

Zależy od tego, co robi. Administrator, czyli Twoja firma, decyduje, czyje dane aplikacja zbiera, po co i jak długo je trzyma, a podmiot przetwarzający działa w jego imieniu. Samo pisanie kodu na danych fikcyjnych nie robi z wykonawcy podmiotu przetwarzającego. Hosting, utrzymanie z dostępem do bazy, kopie i prawdziwe dane w testach już tak, a wtedy RODO wymaga umowy powierzenia na piśmie, także w formie elektronicznej.

Co robi wykonawcaRola wykonawcyCo ustalić przed startem
Pisze kod na danych fikcyjnych, wdrożenie robi dział IT firmynie przetwarza danych osobowychkto zasila aplikację prawdziwymi danymi
Utrzymuje aplikację na serwerze firmy z dostępem do bazypodmiot przetwarzającyumowa powierzenia i kanał zgłaszania naruszeń
Hostuje aplikację na swoim koncie w chmurzepodmiot przetwarzający, a dostawca chmury dalszy podmiot przetwarzającyzgoda na dalszych podwykonawców i region serwerów
Dostaje kopię prawdziwej bazy do testówpodmiot przetwarzającyczy nie wystarczą dane zanonimizowane

Przy aplikacji sprzedawanej innym firmom w abonamencie Twoja firma zwykle staje się podmiotem przetwarzającym dla danych, które wpisują do niej klienci, co opisuję na stronie aplikacja SaaS na zamówienie.

Co powinna zawierać umowa powierzenia z wykonawcą aplikacji?

RODO wymienia elementy takiej umowy, a przy aplikacji każdy ma odpowiednik techniczny:

  • przedmiot, czas, cel i charakter przetwarzania, rodzaj danych i kategorie osób, czyli lista tabel i pól z danymi osobowymi,
  • przetwarzanie tylko na udokumentowane polecenie firmy,
  • poufność osób z dostępem do bazy,
  • środki bezpieczeństwa: szyfrowanie połączeń, kopie, kontrola dostępu, aktualizacje,
  • dalsi podwykonawcy tylko za zgodą firmy, a przy zgodzie ogólnej informacja o każdej zmianie z prawem sprzeciwu,
  • pomoc w obsłudze praw osób, przy naruszeniach i przy ocenie skutków,
  • usunięcie albo zwrot danych po zakończeniu współpracy, łącznie z kopiami,
  • informacje potrzebne do wykazania zgodności i zgoda na audyty.

Przy naruszeniu, na przykład wycieku bazy, wykonawca zawiadamia firmę bez zbędnej zwłoki, a firma zgłasza je Prezesowi UODO w miarę możliwości w ciągu 72 godzin od stwierdzenia, chyba że ryzyko dla osób jest mało prawdopodobne. Dlatego w umowie wpisuję kanał zgłoszeń, a aplikacja zapisuje logi, które pokażą zakres zdarzenia.

Ochrona danych w fazie projektowania: decyzje przed kodem

RODO wymaga uwzględnić ochronę danych już przy określaniu sposobów przetwarzania i domyślnie przetwarzać tylko dane potrzebne do celu. W projekcie aplikacji to lista decyzji przed budową:

DecyzjaCo ustalamyPo co
Zestaw pólktóre dane są potrzebne, a które tylko mogą się przydaćmniej danych to mniejszy skutek wycieku
Role i uprawnieniakto widzi, eksportuje i usuwa dane klientakażdy widzi tylko to, czego potrzebuje
Dziennik zmiankto, kiedy i co zmienił albo pobrałodtworzenie zdarzenia przy skardze lub naruszeniu
Okres przechowywaniajak długo trzymamy dane po zakończeniu współpracyzadanie w aplikacji usuwa albo anonimizuje dane po terminie
Eksport i usuwaniejak wydać i usunąć komplet danych jednej osobywnioski obsługiwane bez ręcznych zapytań do bazy
Logi i dane testoweco trafia do logów i skąd są dane do testówlogi bez danych osobowych, testy na danych fikcyjnych

W portalu klienta najważniejsza jest izolacja: klient widzi tylko swoje zamówienia, nawet gdy zmieni numer w adresie strony. Sprawdzam to w testach przed startem.

Jeden z motywów RODO mówi, że producentów aplikacji należy zachęcać, by przy projektowaniu uwzględniali ochronę danych i ułatwiali administratorom wywiązanie się z obowiązków. Według wytycznych Europejskiej Rady Ochrony Danych ochrona danych w fazie projektowania dotyczy też systemów już działających, więc przegląd starszej aplikacji zaczynam od tej samej tabeli. Przy danych o zdrowiu przetwarzanych na dużą skalę albo przy monitorowaniu pracowników może być potrzebna ocena skutków dla ochrony danych, którą według metodyki UODO wypełnia się w fazie projektowania.

Czy aplikacja może korzystać z usług firm z USA?

Aplikacja wysyła maile przez zewnętrzną usługę, trzyma pliki w chmurze, zbiera błędy w narzędziu do monitoringu, a coraz częściej wysyła tekst do modelu AI. Każda taka usługa przetwarza dane w imieniu firmy, więc jest podmiotem przetwarzającym, a gdy umowę z nią zawiera wykonawca, dalszym podmiotem przetwarzającym. Jeśli dane trafiają do dostawcy spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jest to przekazanie do państwa trzeciego.

Decyzja Komisji Europejskiej z lipca 2023 roku uznaje odpowiedni stopień ochrony tylko u firm z USA wpisanych na listę Data Privacy Framework. FAQ Europejskiej Rady Ochrony Danych w wersji 2.0 ze stycznia 2026 wskazuje, że przed przekazaniem trzeba sprawdzić, czy certyfikacja odbiorcy jest aktywna i obejmuje dany rodzaj danych, bo odnawia się ją co roku. Gdy firmy nie ma na liście, FAQ odsyła do innych narzędzi z RODO, na przykład standardowych klauzul umownych albo wiążących reguł korporacyjnych. Umowa powierzenia z dostawcą jest potrzebna w obu przypadkach.

Decyzję zaskarżono. Sąd Unii Europejskiej oddalił skargę we wrześniu 2025 roku, a w październiku 2025 roku skarżący wniósł odwołanie do Trybunału Sprawiedliwości UE (sprawa C-703/25 P). Dlatego przed wyborem dostawcy z USA warto sprawdzić, czy decyzja nadal obowiązuje.

Najprościej wybrać region UE, jeśli dostawca go oferuje, choć umowę i tak trzeba przeczytać, bo dostawca spoza Unii może przewidywać dostęp z innych krajów. Konfigurację modeli AI w UE opisuje strona modele AI z danymi w UE, a zasady dla pracowników tekst czy można wklejać dane firmy do ChatGPT.

Lista kontrolna przed startem projektu

  1. Lista danych osobowych w aplikacji z celem każdej grupy pól.
  2. Kto hostuje aplikację i na czyim koncie jest serwer. Proponuję konto firmy i region w UE.
  3. Usługi zewnętrzne z krajem przetwarzania: poczta, pliki, monitoring, płatności, model AI.
  4. Umowa powierzenia z wykonawcą i umowy z dostawcami usług.
  5. Role w aplikacji i to, kto może eksportować dane.
  6. Okres przechowywania i usuwanie, także z kopii zapasowych.
  7. Osoba w firmie, która zgłasza naruszenia i odpowiada na wnioski klientów.

Listę omawiamy na pierwszym etapie projektu, a przy większym systemie w ramach analizy przedwdrożeniowej. Przy działającej aplikacji służy do przeglądu, a stan kodu pokaże audyt kodu aplikacji. Kopie i aktualizacje po starcie obejmuje utrzymanie aplikacji webowej, a zasady dla całego biura opisuje poradnik bezpieczeństwo danych w małej firmie.

To nie jest porada prawna. Opisuję decyzje techniczne wykonawcy, a treść umowy powierzenia, klauzul informacyjnych i okresów przechowywania ustala prawnik albo inspektor ochrony danych.

Źródła

Opis opieram na poniższych źródłach. Przepisy, dokumentacja producentów i warunki usług się zmieniają, więc szczegóły warto sprawdzić u źródła:

Najczęstsze pytania

Czy wykonawca może dostarczyć aplikację zgodną z RODO?

Wykonawca dostarcza aplikację, która ułatwia zgodność: role, dziennik zmian, eksport i usuwanie danych, szyfrowanie i kopie. Za przetwarzanie odpowiada firma jako administrator, bo to ona decyduje, jakie dane zbiera i jak długo je trzyma. Dlatego w ofercie wymieniam funkcje, a nie hasło o zgodności.

Czy serwer z aplikacją musi stać w Polsce?

Nie. RODO nie wymaga serwera w Polsce, a przepływ danych osobowych w Unii jest swobodny. Serwer w UE upraszcza sprawę, ale lokalizację mogą narzucać przepisy branżowe albo umowy z Twoimi klientami.

Czy mogę testować aplikację na kopii produkcyjnej bazy?

Lepiej nie. To kolejne miejsce z danymi osobowymi, zwykle słabiej chronione, i dodatkowy dostęp dla wykonawcy. Wystarczają dane fikcyjne albo kopia z zanonimizowanymi polami, a wyjątek ustalamy wprost w ramach umowy powierzenia.

Czy aplikacja może wysyłać dane do modelu AI?

Może, jeśli dostawca modelu jest ujęty w umowach jako podmiot przetwarzający, region i warunki przechowywania danych są ustawione przed startem, a zapytanie zawiera tylko potrzebne dane. Często da się wysłać tekst bez nazwisk i numerów. Model na serwerze firmy opisuję na stronie lokalny model AI w firmie.

Ile kosztuje aplikacja zaprojektowana z myślą o RODO?

Role, dziennik zmian, eksport i usuwanie danych wyceniam w zakresie aplikacji, a nie jako dodatek. Moduł albo panel B2B kosztuje od około 8000 zł netto, a przegląd istniejącej aplikacji wyceniam po rozmowie.

Powiązane strony

Planujesz aplikację z danymi klientów albo pracowników?

Opisz, jakie dane ma zbierać i kto będzie z niej korzystał. Zaproponuję zakres, miejsce hostingu i listę ustaleń do umowy powierzenia, a zapisy prawne skonsultujesz z prawnikiem.