Jak sprawdzić stan dysku SSD i HDD, zanim zacznie gubić pliki
Dysk rzadko psuje się bez żadnych sygnałów, ale też rzadko ktoś je odczytuje. Sprawdzenie zajmuje kilka minut i mówi, czy można pracować spokojnie, czy trzeba od razu zrobić kopię.
Autor: Szymon Łakomy. Aktualizacja:
Trzy sposoby odczytu, od najprostszego
- Ustawienia Windows 11. System, Magazyn, Zaawansowane ustawienia magazynu, Dyski i woluminy, a przy wybranym dysku Właściwości. Dla dysków NVMe widać tam szacowany pozostały czas eksploatacji, zapasowe miejsce i temperaturę. Przy dyskach SATA i HDD ta sekcja zwykle jest pusta.
- CrystalDiskInfo. Program pokazuje każdy dysk w komputerze z kolorowym stanem: niebieski oznacza dobry, żółty ostrzeżenie, czerwony zły. Pod spodem jest tabela atrybutów SMART.
- Narzędzie producenta dysku. Producenci SSD udostępniają programy, które pokazują stan, ilość zapisanych danych i dostępne aktualizacje oprogramowania dysku. Ich wynik przydaje się przy zgłaszaniu reklamacji.
Najszybszy test daje PowerShell uruchomiony jako administrator: polecenie Get-PhysicalDisk pokazuje w kolumnie HealthStatus ogólną ocenę każdego dysku. To jednak tylko ogólna ocena, bez szczegółów SMART.
Na które wartości SMART patrzę
| Typ dysku | Wartość | Co oznacza |
|---|---|---|
| HDD | Reallocated Sectors Count, czyli realokowane sektory | dysk zastąpił uszkodzone miejsca zapasowymi, kilka to sygnał, liczba rosnąca z tygodnia na tydzień to alarm |
| HDD | Current Pending Sector Count, czyli sektory oczekujące | miejsca, których dysk nie umie odczytać, a dane w nich mogą być już stracone |
| HDD i SSD SATA | UDMA CRC Error Count | błędy transmisji, często winny jest kabel lub złącze, a nie sam dysk |
| SSD | pozostała żywotność albo stopień zużycia | szacunek zużycia komórek pamięci na podstawie zapisów |
| SSD | Total Host Writes, czyli łącznie zapisane dane | porównuję z wytrzymałością TBW podaną przez producenta w karcie produktu |
| SSD NVMe | Available Spare oraz Media and Data Integrity Errors | zapas komórek na wymianę i liczba błędów danych, która powinna wynosić zero |
Nazwy atrybutów i sposób ich liczenia różnią się między producentami, zwłaszcza przy dyskach SSD SATA. Pojedynczy odczyt mówi mniej niż kierunek zmian między kolejnymi odczytami.
Objawy, które widać bez programu
Dysk talerzowy
Stukanie lub cykliczne klikanie, długie przestoje przy otwieraniu folderów, pliki, które nagle nie chcą się otworzyć, coraz dłuższy start systemu. Stałe obciążenie dysku w Menedżerze zadań też bywa objawem, co opisuję na stronie użycie dysku 100 procent.
Dysk SSD
Częściej psuje się nagle niż stopniowo. Sygnały to przejście w tryb tylko do odczytu, znikanie z systemu, błędy przy zapisie i zawieszenia z komunikatem o dysku.
Oba typy
W Podglądzie zdarzeń, w dzienniku System, powtarzające się ostrzeżenia ze źródła disk o uszkodzonym bloku. Jeden wpis to jeszcze nie awaria, seria to powód do natychmiastowej kopii.
Gdy dysk w ogóle przestaje się pokazywać, kroki opisuje poradnik komputer nie widzi dysku.
Wynik ostrzegawczy: co robię w tej kolejności
- Kopiuję najważniejsze pliki na inny nośnik, zaczynając od tych, których nie ma nigdzie indziej. Nie kopiuję całego dysku naraz, tylko po kolei to, co najcenniejsze.
- Nie uruchamiam pełnych testów powierzchni ani chkdsk z parametrem /r na dysku z błędami i jedynymi kopiami danych. To godziny intensywnego odczytu, który może dobić słaby dysk, a chkdsk dodatkowo zmienia strukturę plików.
- Jeśli kopiowanie staje albo dysk znika, przerywam i kieruję sprawę do odzyskiwania danych z dysku. Odzyskiwanie logiczne kosztuje od 150 zł brutto.
- Gdy dane są bezpieczne, planuję wymianę. Przeniesienie systemu opisuję w poradniku klonowanie dysku na SSD, a wymiana kosztuje od 100 zł plus dysk.
Dlaczego kopia jest ważniejsza niż prognoza
SMART nie przewiduje każdej awarii. Dysk ze stanem dobrym może przestać działać następnego dnia, zwłaszcza SSD. Dlatego odczyt traktuję jako wskazówkę, kiedy wymienić dysk, a nie jako ochronę plików. Ochroną jest kopia na innym nośniku, najlepiej także poza domem lub biurem, z której choć raz udało się coś odtworzyć. Zasady takiej kopii opisuję w tekście kopie zapasowe i NAS.
Załóżmy, że CrystalDiskInfo pokazuje żółty stan przy kilkunastu realokowanych sektorach, a miesiąc później jest ich kilkadziesiąt. Dysk jeszcze działa, ale kopii i wymiany nie odkładam. Gdyby liczba stała w miejscu przez długi czas, dysk mógłby pracować dalej, pod warunkiem aktualnej kopii.
Sprawdzenie dysku i wymianę robię w ramach serwisu komputerowego na Śląsku, z dojazdem między innymi do Katowic i Knurowa za 30 do 50 zł.
Najczęstsze pytania
Jak często sprawdzać stan dysku?
W domu wystarczy co kilka miesięcy i zawsze wtedy, gdy komputer zaczyna zachowywać się inaczej niż zwykle. CrystalDiskInfo może działać w tle i sam powiadomić o zmianie stanu, co jest wygodniejsze niż pamiętanie o kontroli.
Czy duża ilość zapisów zużywa SSD?
Każdy zapis zużywa komórki pamięci, ale przy zwykłej pracy domowej i biurowej współczesny SSD rzadko dochodzi do deklarowanego limitu zapisów. Częściej wymienia się go z innych powodów, na przykład na większy.
Czy defragmentacja pomoże dyskowi w złym stanie?
Nie. Defragmentacja porządkuje pliki na dysku talerzowym, ale nie naprawia uszkodzonych sektorów, a słaby dysk dodatkowo obciąża. Dla SSD Windows zamiast defragmentacji wykonuje TRIM i nie trzeba tego zmieniać.
CrystalDiskInfo nie pokazuje mojego dysku. Co to znaczy?
Część kontrolerów RAID, obudów USB i przejściówek nie przekazuje danych SMART, więc program nie widzi dysku albo nie pokazuje atrybutów. Wtedy sprawdzam dysk podłączony bezpośrednio do płyty albo narzędziem producenta.
Powiązane strony
Dysk pokazuje ostrzeżenie?
Napisz, co widzisz w CrystalDiskInfo, albo wyślij zrzut ekranu. Powiem, czy wystarczy kopia, czy dysk trzeba wymienić od razu.